🕉️ 22 November 2026, Sunday · 05:07:22 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मार्मिक (पुंलिङ्ग)

गहरी अन्तर्दृष्टि रखने वाला, तत्त्व सौन्दर्यादिक से पूर्ण परिचित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामार्मिकःमार्मिकौमार्मिकाः
द्वितीयामार्मिकम्मार्मिकौमार्मिकान्
तृतीयामार्मिकेणमार्मिकाभ्याम्मार्मिकैः
चतुर्थीमार्मिकायमार्मिकाभ्याम्मार्मिकेभ्यः
पञ्चमीमार्मिकात् / मार्मिकाद्मार्मिकाभ्याम्मार्मिकेभ्यः
षष्ठीमार्मिकस्यमार्मिकयोःमार्मिकाणाम्
सप्तमीमार्मिकेमार्मिकयोःमार्मिकेषु
सम्बोधनहे मार्मिकहे मार्मिकौहे मार्मिकाः

अर्थ: गहरी अन्तर्दृष्टि रखने वाला, तत्त्व सौन्दर्यादिक से पूर्ण परिचित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

मार्मिक (नपुंसकलिङ्ग)

गहरी अन्तर्दृष्टि रखने वाला, तत्त्व सौन्दर्यादिक से पूर्ण परिचित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामार्मिकम्मार्मिकेमार्मिकाणि
द्वितीयामार्मिकम्मार्मिकेमार्मिकाणि
तृतीयामार्मिकेणमार्मिकाभ्याम्मार्मिकैः
चतुर्थीमार्मिकायमार्मिकाभ्याम्मार्मिकेभ्यः
पञ्चमीमार्मिकात् / मार्मिकाद्मार्मिकाभ्याम्मार्मिकेभ्यः
षष्ठीमार्मिकस्यमार्मिकयोःमार्मिकाणाम्
सप्तमीमार्मिकेमार्मिकयोःमार्मिकेषु
सम्बोधनहे मार्मिकहे मार्मिकेहे मार्मिकाणि

अर्थ: गहरी अन्तर्दृष्टि रखने वाला, तत्त्व सौन्दर्यादिक से पूर्ण परिचित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें