🕉️ 21 November 2026, Saturday · 01:38:23 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मालारूप (पुंलिङ्ग)

माल (एक बर्वर जाति का नाम, पहाड़ी) + अरूप ("रूपरहित, आकार शून्य")

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामालारूपःमालारूपौमालारूपाः
द्वितीयामालारूपम्मालारूपौमालारूपान्
तृतीयामालारूपेणमालारूपाभ्याम्मालारूपैः
चतुर्थीमालारूपायमालारूपाभ्याम्मालारूपेभ्यः
पञ्चमीमालारूपात् / मालारूपाद्मालारूपाभ्याम्मालारूपेभ्यः
षष्ठीमालारूपस्यमालारूपयोःमालारूपाणाम्
सप्तमीमालारूपेमालारूपयोःमालारूपेषु
सम्बोधनहे मालारूपहे मालारूपौहे मालारूपाः

अर्थ: माल (एक बर्वर जाति का नाम, पहाड़ी) + अरूप ("रूपरहित, आकार शून्य")
English: forming a row or series (-ता f. -त्व n.), Kpr.; Sāh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

मालारूप (नपुंसकलिङ्ग)

माल (एक बर्वर जाति का नाम, पहाड़ी) + अरूप (एक बुरी या भद्दी आकृति)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामालारूपम्मालारूपेमालारूपाणि
द्वितीयामालारूपम्मालारूपेमालारूपाणि
तृतीयामालारूपेणमालारूपाभ्याम्मालारूपैः
चतुर्थीमालारूपायमालारूपाभ्याम्मालारूपेभ्यः
पञ्चमीमालारूपात् / मालारूपाद्मालारूपाभ्याम्मालारूपेभ्यः
षष्ठीमालारूपस्यमालारूपयोःमालारूपाणाम्
सप्तमीमालारूपेमालारूपयोःमालारूपेषु
सम्बोधनहे मालारूपहे मालारूपेहे मालारूपाणि

अर्थ: माल (एक बर्वर जाति का नाम, पहाड़ी) + अरूप (एक बुरी या भद्दी आकृति)
English: forming a row or series (-ता f. -त्व n.), Kpr.; Sāh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें