🕉️ 23 November 2026, Monday · 04:20:43 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

माल्यवत् (पुंलिङ्ग)

माला धारण किए हुए, हारों से सुशोभित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामाल्यवान्माल्यवन्तौमाल्यवन्तः
द्वितीयामाल्यवन्तम्माल्यवन्तौमाल्यवतः
तृतीयामाल्यवतामाल्यवद्भ्याम्माल्यवद्भिः
चतुर्थीमाल्यवतेमाल्यवद्भ्याम्माल्यवद्भ्यः
पञ्चमीमाल्यवतःमाल्यवद्भ्याम्माल्यवद्भ्यः
षष्ठीमाल्यवतःमाल्यवतोःमाल्यवताम्
सप्तमीमाल्यवतिमाल्यवतोःमाल्यवत्सु
सम्बोधनहे माल्यवन्हे माल्यवन्तौहे माल्यवन्तः

अर्थ: माला धारण किए हुए, हारों से सुशोभित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

माल्यवत् (स्त्रीलिङ्ग)

माला धारण किए हुए, हारों से सुशोभित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामाल्यवत् / माल्यवद्माल्यवतौमाल्यवतः
द्वितीयामाल्यवतम्माल्यवतौमाल्यवतः
तृतीयामाल्यवतामाल्यवद्भ्याम्माल्यवद्भिः
चतुर्थीमाल्यवतेमाल्यवद्भ्याम्माल्यवद्भ्यः
पञ्चमीमाल्यवतःमाल्यवद्भ्याम्माल्यवद्भ्यः
षष्ठीमाल्यवतःमाल्यवतोःमाल्यवताम्
सप्तमीमाल्यवतिमाल्यवतोःमाल्यवत्सु
सम्बोधनहे माल्यवत् / हे माल्यवद्हे माल्यवतौहे माल्यवतः

अर्थ: माला धारण किए हुए, हारों से सुशोभित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

माल्यवत् (नपुंसकलिङ्ग)

माला धारण किए हुए, हारों से सुशोभित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामाल्यवत् / माल्यवद्माल्यवतीमाल्यवन्ति
द्वितीयामाल्यवत् / माल्यवद्माल्यवतीमाल्यवन्ति
तृतीयामाल्यवतामाल्यवद्भ्याम्माल्यवद्भिः
चतुर्थीमाल्यवतेमाल्यवद्भ्याम्माल्यवद्भ्यः
पञ्चमीमाल्यवतःमाल्यवद्भ्याम्माल्यवद्भ्यः
षष्ठीमाल्यवतःमाल्यवतोःमाल्यवताम्
सप्तमीमाल्यवतिमाल्यवतोःमाल्यवत्सु
सम्बोधनहे माल्यवत् / हे माल्यवद्हे माल्यवतीहे माल्यवन्ति

अर्थ: माला धारण किए हुए, हारों से सुशोभित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬