🕉️ 19 November 2026, Thursday · 09:00:00 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मासतम (पुंलिङ्ग)

मास (महिना) + तम (राहु का विशेषण)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामासतमःमासतमौमासतमे
द्वितीयामासतमम्मासतमौमासतमान्
तृतीयामासतमेनमासतमाभ्याम्मासतमैः
चतुर्थीमासतमस्मैमासतमाभ्याम्मासतमेभ्यः
पञ्चमीमासतमस्मात् / मासतमस्माद्मासतमाभ्याम्मासतमेभ्यः
षष्ठीमासतमस्यमासतमयोःमासतमेषाम्
सप्तमीमासतमस्मिन्मासतमयोःमासतमेषु
सम्बोधनहे मासतमहे मासतमौहे मासतमे

अर्थ: मास (महिना) + तम (राहु का विशेषण)
English: forming or completing a m°, Pāṇ. v, 2, 57.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

मासतम (नपुंसकलिङ्ग)

मास (महिना) + तम (अन्धकार)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामासतमत् / मासतमद्मासतमेमासतमानि
द्वितीयामासतमत् / मासतमद्मासतमेमासतमानि
तृतीयामासतमेनमासतमाभ्याम्मासतमैः
चतुर्थीमासतमस्मैमासतमाभ्याम्मासतमेभ्यः
पञ्चमीमासतमस्मात् / मासतमस्माद्मासतमाभ्याम्मासतमेभ्यः
षष्ठीमासतमस्यमासतमयोःमासतमेषाम्
सप्तमीमासतमस्मिन्मासतमयोःमासतमेषु
सम्बोधनहे मासतमत् / हे मासतमद्हे मासतमेहे मासतमानि

अर्थ: मास (महिना) + तम (अन्धकार)
English: forming or completing a m°, Pāṇ. v, 2, 57.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें