🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:31:24 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मिन्न (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामिन्नःमिन्नौमिन्नाः
द्वितीयामिन्नम्मिन्नौमिन्नान्
तृतीयामिन्नेनमिन्नाभ्याम्मिन्नैः
चतुर्थीमिन्नायमिन्नाभ्याम्मिन्नेभ्यः
पञ्चमीमिन्नात् / मिन्नाद्मिन्नाभ्याम्मिन्नेभ्यः
षष्ठीमिन्नस्यमिन्नयोःमिन्नानाम्
सप्तमीमिन्नेमिन्नयोःमिन्नेषु
सम्बोधनहे मिन्नहे मिन्नौहे मिन्नाः

अर्थ: —
English: become fat, fat, Pāṇ. vii, 2, 16 (impers. मिन्नम् or मेदितम्, ib. 17).

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

मिन्न (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामिन्नम्मिन्नेमिन्नानि
द्वितीयामिन्नम्मिन्नेमिन्नानि
तृतीयामिन्नेनमिन्नाभ्याम्मिन्नैः
चतुर्थीमिन्नायमिन्नाभ्याम्मिन्नेभ्यः
पञ्चमीमिन्नात् / मिन्नाद्मिन्नाभ्याम्मिन्नेभ्यः
षष्ठीमिन्नस्यमिन्नयोःमिन्नानाम्
सप्तमीमिन्नेमिन्नयोःमिन्नेषु
सम्बोधनहे मिन्नहे मिन्नेहे मिन्नानि

अर्थ: —
English: become fat, fat, Pāṇ. vii, 2, 16 (impers. मिन्नम् or मेदितम्, ib. 17).

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें