🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:55:46 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मिश्रित (पुंलिङ्ग)

मिला हुआ, घुला हुआ, संयुक्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामिश्रितःमिश्रितौमिश्रिताः
द्वितीयामिश्रितम्मिश्रितौमिश्रितान्
तृतीयामिश्रितेनमिश्रिताभ्याम्मिश्रितैः
चतुर्थीमिश्रितायमिश्रिताभ्याम्मिश्रितेभ्यः
पञ्चमीमिश्रितात् / मिश्रिताद्मिश्रिताभ्याम्मिश्रितेभ्यः
षष्ठीमिश्रितस्यमिश्रितयोःमिश्रितानाम्
सप्तमीमिश्रितेमिश्रितयोःमिश्रितेषु
सम्बोधनहे मिश्रितहे मिश्रितौहे मिश्रिताः

अर्थ: मिला हुआ, घुला हुआ, संयुक्त

📚 अमरकोश में:
• संकीर्ण (३.३.६३) — पर्याय: भरा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

मिश्रित (नपुंसकलिङ्ग)

मिला हुआ, घुला हुआ, संयुक्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामिश्रितम्मिश्रितेमिश्रितानि
द्वितीयामिश्रितम्मिश्रितेमिश्रितानि
तृतीयामिश्रितेनमिश्रिताभ्याम्मिश्रितैः
चतुर्थीमिश्रितायमिश्रिताभ्याम्मिश्रितेभ्यः
पञ्चमीमिश्रितात् / मिश्रिताद्मिश्रिताभ्याम्मिश्रितेभ्यः
षष्ठीमिश्रितस्यमिश्रितयोःमिश्रितानाम्
सप्तमीमिश्रितेमिश्रितयोःमिश्रितेषु
सम्बोधनहे मिश्रितहे मिश्रितेहे मिश्रितानि

अर्थ: मिला हुआ, घुला हुआ, संयुक्त

📚 अमरकोश में:
• संकीर्ण (३.३.६३) — पर्याय: भरा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬