🕉️ 21 November 2026, Saturday · 05:49:19 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मुरण्ड (पुंलिङ्ग)

मु (बन्धन, कैद) + रण्ड (बंजर वृक्ष)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामुरण्डःमुरण्डौमुरण्डाः
द्वितीयामुरण्डम्मुरण्डौमुरण्डान्
तृतीयामुरण्डेनमुरण्डाभ्याम्मुरण्डैः
चतुर्थीमुरण्डायमुरण्डाभ्याम्मुरण्डेभ्यः
पञ्चमीमुरण्डात् / मुरण्डाद्मुरण्डाभ्याम्मुरण्डेभ्यः
षष्ठीमुरण्डस्यमुरण्डयोःमुरण्डानाम्
सप्तमीमुरण्डेमुरण्डयोःमुरण्डेषु
सम्बोधनहे मुरण्डहे मुरण्डौहे मुरण्डाः

अर्थ: मु (बन्धन, कैद) + रण्ड (बंजर वृक्ष)
English: a country to the northwest of Hindūstān (also called Lampāka, and now Lamghan in Cabul), L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें