🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:31:08 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मूष्यायण (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामूष्यायणःमूष्यायणौमूष्यायणाः
द्वितीयामूष्यायणम्मूष्यायणौमूष्यायणान्
तृतीयामूष्यायणेनमूष्यायणाभ्याम्मूष्यायणैः
चतुर्थीमूष्यायणायमूष्यायणाभ्याम्मूष्यायणेभ्यः
पञ्चमीमूष्यायणात् / मूष्यायणाद्मूष्यायणाभ्याम्मूष्यायणेभ्यः
षष्ठीमूष्यायणस्यमूष्यायणयोःमूष्यायणानाम्
सप्तमीमूष्यायणेमूष्यायणयोःमूष्यायणेषु
सम्बोधनहे मूष्यायणहे मूष्यायणौहे मूष्यायणाः

अर्थ: —
English: born of unknown parents (= अज्ञात-पितृक), L. (prob. w.r. for आमुष्यायण).

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

मूष्यायण (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामूष्यायणम्मूष्यायणेमूष्यायणानि
द्वितीयामूष्यायणम्मूष्यायणेमूष्यायणानि
तृतीयामूष्यायणेनमूष्यायणाभ्याम्मूष्यायणैः
चतुर्थीमूष्यायणायमूष्यायणाभ्याम्मूष्यायणेभ्यः
पञ्चमीमूष्यायणात् / मूष्यायणाद्मूष्यायणाभ्याम्मूष्यायणेभ्यः
षष्ठीमूष्यायणस्यमूष्यायणयोःमूष्यायणानाम्
सप्तमीमूष्यायणेमूष्यायणयोःमूष्यायणेषु
सम्बोधनहे मूष्यायणहे मूष्यायणेहे मूष्यायणानि

अर्थ: —
English: born of unknown parents (= अज्ञात-पितृक), L. (prob. w.r. for आमुष्यायण).

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬