🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:09:45 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मृषार्थ (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामृषार्थःमृषार्थौमृषार्थाः
द्वितीयामृषार्थम्मृषार्थौमृषार्थान्
तृतीयामृषार्थेनमृषार्थाभ्याम्मृषार्थैः
चतुर्थीमृषार्थायमृषार्थाभ्याम्मृषार्थेभ्यः
पञ्चमीमृषार्थात् / मृषार्थाद्मृषार्थाभ्याम्मृषार्थेभ्यः
षष्ठीमृषार्थस्यमृषार्थयोःमृषार्थानाम्
सप्तमीमृषार्थेमृषार्थयोःमृषार्थेषु
सम्बोधनहे मृषार्थहे मृषार्थौहे मृषार्थाः

अर्थ: —
English: (मृषार्°) having a false sense meaning, untrue, absurd, Pracaṇḍ.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

मृषार्थ (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामृषार्थम्मृषार्थेमृषार्थानि
द्वितीयामृषार्थम्मृषार्थेमृषार्थानि
तृतीयामृषार्थेनमृषार्थाभ्याम्मृषार्थैः
चतुर्थीमृषार्थायमृषार्थाभ्याम्मृषार्थेभ्यः
पञ्चमीमृषार्थात् / मृषार्थाद्मृषार्थाभ्याम्मृषार्थेभ्यः
षष्ठीमृषार्थस्यमृषार्थयोःमृषार्थानाम्
सप्तमीमृषार्थेमृषार्थयोःमृषार्थेषु
सम्बोधनहे मृषार्थहे मृषार्थेहे मृषार्थानि

अर्थ: —
English: (मृषार्°) having a false sense meaning, untrue, absurd, Pracaṇḍ.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬