🕉️ 20 November 2026, Friday · 07:46:44 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मोदकमय (पुंलिङ्ग)

मोदक (सुहावना, आनंदप्रद) + मय (एक दानव)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामोदकमयःमोदकमयौमोदकमयाः
द्वितीयामोदकमयम्मोदकमयौमोदकमयान्
तृतीयामोदकमयेनमोदकमयाभ्याम्मोदकमयैः
चतुर्थीमोदकमयायमोदकमयाभ्याम्मोदकमयेभ्यः
पञ्चमीमोदकमयात् / मोदकमयाद्मोदकमयाभ्याम्मोदकमयेभ्यः
षष्ठीमोदकमयस्यमोदकमययोःमोदकमयानाम्
सप्तमीमोदकमयेमोदकमययोःमोदकमयेषु
सम्बोधनहे मोदकमयहे मोदकमयौहे मोदकमयाः

अर्थ: मोदक (सुहावना, आनंदप्रद) + मय (एक दानव)
English: composed of sweetmeats, Pāṇ. v, 4, 22 Sch.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

मोदकमय (नपुंसकलिङ्ग)

मोदक (सुहावना, आनंदप्रद) + मय (उदा.कनकमय, काष्ठमय)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामोदकमयम्मोदकमयेमोदकमयानि
द्वितीयामोदकमयम्मोदकमयेमोदकमयानि
तृतीयामोदकमयेनमोदकमयाभ्याम्मोदकमयैः
चतुर्थीमोदकमयायमोदकमयाभ्याम्मोदकमयेभ्यः
पञ्चमीमोदकमयात् / मोदकमयाद्मोदकमयाभ्याम्मोदकमयेभ्यः
षष्ठीमोदकमयस्यमोदकमययोःमोदकमयानाम्
सप्तमीमोदकमयेमोदकमययोःमोदकमयेषु
सम्बोधनहे मोदकमयहे मोदकमयेहे मोदकमयानि

अर्थ: मोदक (सुहावना, आनंदप्रद) + मय (उदा.कनकमय, काष्ठमय)
English: composed of sweetmeats, Pāṇ. v, 4, 22 Sch.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें