🕉️ 22 November 2026, Sunday · 11:14:13 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मौद्गीन (पुंलिङ्ग)

जो लोबिया बोने के उपयुक्त हो

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामौद्गीनःमौद्गीनौमौद्गीनाः
द्वितीयामौद्गीनम्मौद्गीनौमौद्गीनान्
तृतीयामौद्गीनेनमौद्गीनाभ्याम्मौद्गीनैः
चतुर्थीमौद्गीनायमौद्गीनाभ्याम्मौद्गीनेभ्यः
पञ्चमीमौद्गीनात् / मौद्गीनाद्मौद्गीनाभ्याम्मौद्गीनेभ्यः
षष्ठीमौद्गीनस्यमौद्गीनयोःमौद्गीनानाम्
सप्तमीमौद्गीनेमौद्गीनयोःमौद्गीनेषु
सम्बोधनहे मौद्गीनहे मौद्गीनौहे मौद्गीनाः

अर्थ: जो लोबिया बोने के उपयुक्त हो

📚 अमरकोश में:
• बाकी अनाजों के योग्य खेत (२.९.८) — पर्याय: कौद्रवीण

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

मौद्गीन (नपुंसकलिङ्ग)

जो लोबिया बोने के उपयुक्त हो

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामौद्गीनम्मौद्गीनेमौद्गीनानि
द्वितीयामौद्गीनम्मौद्गीनेमौद्गीनानि
तृतीयामौद्गीनेनमौद्गीनाभ्याम्मौद्गीनैः
चतुर्थीमौद्गीनायमौद्गीनाभ्याम्मौद्गीनेभ्यः
पञ्चमीमौद्गीनात् / मौद्गीनाद्मौद्गीनाभ्याम्मौद्गीनेभ्यः
षष्ठीमौद्गीनस्यमौद्गीनयोःमौद्गीनानाम्
सप्तमीमौद्गीनेमौद्गीनयोःमौद्गीनेषु
सम्बोधनहे मौद्गीनहे मौद्गीनेहे मौद्गीनानि

अर्थ: जो लोबिया बोने के उपयुक्त हो

📚 अमरकोश में:
• बाकी अनाजों के योग्य खेत (२.९.८) — पर्याय: कौद्रवीण

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬