🕉️ 22 November 2026, Sunday · 05:22:39 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

म्लेच्छ (पुंलिङ्ग)

असभ्य, अनार्य, विदेशी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाम्लेच्छःम्लेच्छौम्लेच्छाः
द्वितीयाम्लेच्छम्म्लेच्छौम्लेच्छान्
तृतीयाम्लेच्छेनम्लेच्छाभ्याम्म्लेच्छैः
चतुर्थीम्लेच्छायम्लेच्छाभ्याम्म्लेच्छेभ्यः
पञ्चमीम्लेच्छात् / म्लेच्छाद्म्लेच्छाभ्याम्म्लेच्छेभ्यः
षष्ठीम्लेच्छस्यम्लेच्छयोःम्लेच्छानाम्
सप्तमीम्लेच्छेम्लेच्छयोःम्लेच्छेषु
सम्बोधनहे म्लेच्छहे म्लेच्छौहे म्लेच्छाः

अर्थ: असभ्य, अनार्य, विदेशी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

म्लेच्छ (नपुंसकलिङ्ग)

ताँबा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाम्लेच्छम्म्लेच्छेम्लेच्छानि
द्वितीयाम्लेच्छम्म्लेच्छेम्लेच्छानि
तृतीयाम्लेच्छेनम्लेच्छाभ्याम्म्लेच्छैः
चतुर्थीम्लेच्छायम्लेच्छाभ्याम्म्लेच्छेभ्यः
पञ्चमीम्लेच्छात् / म्लेच्छाद्म्लेच्छाभ्याम्म्लेच्छेभ्यः
षष्ठीम्लेच्छस्यम्लेच्छयोःम्लेच्छानाम्
सप्तमीम्लेच्छेम्लेच्छयोःम्लेच्छेषु
सम्बोधनहे म्लेच्छहे म्लेच्छेहे म्लेच्छानि

अर्थ: ताँबा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬