🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:56:31 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

यक्षधूप (पुंलिङ्ग)

गूगल, लोबान

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमायक्षधूपःयक्षधूपौयक्षधूपाः
द्वितीयायक्षधूपम्यक्षधूपौयक्षधूपान्
तृतीयायक्षधूपेनयक्षधूपाभ्याम्यक्षधूपैः
चतुर्थीयक्षधूपाययक्षधूपाभ्याम्यक्षधूपेभ्यः
पञ्चमीयक्षधूपात् / यक्षधूपाद्यक्षधूपाभ्याम्यक्षधूपेभ्यः
षष्ठीयक्षधूपस्ययक्षधूपयोःयक्षधूपानाम्
सप्तमीयक्षधूपेयक्षधूपयोःयक्षधूपेषु
सम्बोधनहे यक्षधूपहे यक्षधूपौहे यक्षधूपाः

अर्थ: गूगल, लोबान
संस्कृत: पर्याय: सर्जरस, राल, सर्वरस, बहुरूप

📚 अमरकोश में:
• राल (धूप) (२.६.१२८) — पर्याय: सर्जरस, राल, सर्वरस

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें