🕉️ 21 November 2026, Saturday · 10:56:42 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

यजिष्णु (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमायजिष्णुःयजिष्णूयजिष्णवः
द्वितीयायजिष्णुम्यजिष्णूयजिष्णून्
तृतीयायजिष्णुनायजिष्णुभ्याम्यजिष्णुभिः
चतुर्थीयजिष्णवेयजिष्णुभ्याम्यजिष्णुभ्यः
पञ्चमीयजिष्णोःयजिष्णुभ्याम्यजिष्णुभ्यः
षष्ठीयजिष्णोःयजिष्ण्वोःयजिष्णूनाम्
सप्तमीयजिष्णौयजिष्ण्वोःयजिष्णुषु
सम्बोधनहे यजिष्णोहे यजिष्णूहे यजिष्णवः

अर्थ: —
English: worshipping the gods, sacrificing, MBh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

यजिष्णु (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमायजिष्णुयजिष्णुनीयजिष्णूनि
द्वितीयायजिष्णुयजिष्णुनीयजिष्णूनि
तृतीयायजिष्णुनायजिष्णुभ्याम्यजिष्णुभिः
चतुर्थीयजिष्णुने / यजिष्णवेयजिष्णुभ्याम्यजिष्णुभ्यः
पञ्चमीयजिष्णुनः / यजिष्णोःयजिष्णुभ्याम्यजिष्णुभ्यः
षष्ठीयजिष्णुनः / यजिष्णोःयजिष्णुनोः / यजिष्ण्वोःयजिष्णूनाम्
सप्तमीयजिष्णुनि / यजिष्णौयजिष्णुनोः / यजिष्ण्वोःयजिष्णुषु
सम्बोधनहे यजिष्णु / हे यजिष्णोहे यजिष्णुनीहे यजिष्णूनि

अर्थ: —
English: worshipping the gods, sacrificing, MBh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें