🕉️ 22 November 2026, Sunday · 09:01:38 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

यज्ञियत् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमायज्ञियान्यज्ञियन्तौयज्ञियन्तः
द्वितीयायज्ञियन्तम्यज्ञियन्तौयज्ञियतः
तृतीयायज्ञियतायज्ञियद्भ्याम्यज्ञियद्भिः
चतुर्थीयज्ञियतेयज्ञियद्भ्याम्यज्ञियद्भ्यः
पञ्चमीयज्ञियतःयज्ञियद्भ्याम्यज्ञियद्भ्यः
षष्ठीयज्ञियतःयज्ञियतोःयज्ञियताम्
सप्तमीयज्ञियतियज्ञियतोःयज्ञियत्सु
सम्बोधनहे यज्ञियन्हे यज्ञियन्तौहे यज्ञियन्तः

अर्थ: —
English: = अध्वर्य॑त्, ŚBr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

यज्ञियत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमायज्ञियत् / यज्ञियद्यज्ञियतीयज्ञियन्ति
द्वितीयायज्ञियत् / यज्ञियद्यज्ञियतीयज्ञियन्ति
तृतीयायज्ञियतायज्ञियद्भ्याम्यज्ञियद्भिः
चतुर्थीयज्ञियतेयज्ञियद्भ्याम्यज्ञियद्भ्यः
पञ्चमीयज्ञियतःयज्ञियद्भ्याम्यज्ञियद्भ्यः
षष्ठीयज्ञियतःयज्ञियतोःयज्ञियताम्
सप्तमीयज्ञियतियज्ञियतोःयज्ञियत्सु
सम्बोधनहे यज्ञियत् / हे यज्ञियद्हे यज्ञियतीहे यज्ञियन्ति

अर्थ: —
English: = अध्वर्य॑त्, ŚBr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬