🕉️ 20 November 2026, Friday · 06:12:35 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

यतात्मन् (पुंलिङ्ग)

स्वसंयत, जितेन्द्रिय

🔎 आपका लिखा रूप यतात्मा = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमायतात्मायतात्मानौयतात्मानः
द्वितीयायतात्मानम्यतात्मानौयतात्मनः
तृतीयायतात्मनायतात्मभ्याम्यतात्मभिः
चतुर्थीयतात्मनेयतात्मभ्याम्यतात्मभ्यः
पञ्चमीयतात्मनःयतात्मभ्याम्यतात्मभ्यः
षष्ठीयतात्मनःयतात्मनोःयतात्मनाम्
सप्तमीयतात्मनियतात्मनोःयतात्मसु
सम्बोधनहे यतात्मन्हे यतात्मानौहे यतात्मानः

अर्थ: स्वसंयत, जितेन्द्रिय

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

यतात्मन् (स्त्रीलिङ्ग)

स्वसंयत, जितेन्द्रिय

🔎 आपका लिखा रूप यतात्मा = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमायतात्मायतात्मानौयतात्मानः
द्वितीयायतात्मानम्यतात्मानौयतात्म्नः
तृतीयायतात्म्नायतात्मभ्याम्यतात्मभिः
चतुर्थीयतात्म्नेयतात्मभ्याम्यतात्मभ्यः
पञ्चमीयतात्म्नःयतात्मभ्याम्यतात्मभ्यः
षष्ठीयतात्म्नःयतात्म्नोःयतात्म्नाम्
सप्तमीयतात्म्नि / यतात्मनियतात्म्नोःयतात्मसु
सम्बोधनहे यतात्मन्हे यतात्मानौहे यतात्मानः

अर्थ: स्वसंयत, जितेन्द्रिय

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें