🕉️ 21 November 2026, Saturday · 11:51:05 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

यथाकाम्य (नपुंसकलिङ्ग)

यथा (क्योंकि, इसलिए) + काम्य (सुन्दर, मनोहर)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमायथाकाम्यम्यथाकाम्येयथाकाम्यानि
द्वितीयायथाकाम्यम्यथाकाम्येयथाकाम्यानि
तृतीयायथाकाम्येनयथाकाम्याभ्याम्यथाकाम्यैः
चतुर्थीयथाकाम्याययथाकाम्याभ्याम्यथाकाम्येभ्यः
पञ्चमीयथाकाम्यात् / यथाकाम्याद्यथाकाम्याभ्याम्यथाकाम्येभ्यः
षष्ठीयथाकाम्यस्ययथाकाम्ययोःयथाकाम्यानाम्
सप्तमीयथाकाम्येयथाकाम्ययोःयथाकाम्येषु
सम्बोधनहे यथाकाम्यहे यथाकाम्येहे यथाकाम्यानि

अर्थ: यथा (क्योंकि, इसलिए) + काम्य (सुन्दर, मनोहर)
English: w.r. for याथाक्° q.v., Pāṇ. viii, 1, 66, Vārtt. 1.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें