🕉️ 22 November 2026, Sunday · 04:47:29 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

यवक्षोद (पुंलिङ्ग)

यव (प्रजा, और सौभाग्य का सूचक है) + क्षोद (चूरा करना, पीसना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमायवक्षोदःयवक्षोदौयवक्षोदाः
द्वितीयायवक्षोदम्यवक्षोदौयवक्षोदान्
तृतीयायवक्षोदेनयवक्षोदाभ्याम्यवक्षोदैः
चतुर्थीयवक्षोदाययवक्षोदाभ्याम्यवक्षोदेभ्यः
पञ्चमीयवक्षोदात् / यवक्षोदाद्यवक्षोदाभ्याम्यवक्षोदेभ्यः
षष्ठीयवक्षोदस्ययवक्षोदयोःयवक्षोदानाम्
सप्तमीयवक्षोदेयवक्षोदयोःयवक्षोदेषु
सम्बोधनहे यवक्षोदहे यवक्षोदौहे यवक्षोदाः

अर्थ: यव (प्रजा, और सौभाग्य का सूचक है) + क्षोद (चूरा करना, पीसना)
English: b°-meal, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬