🕉️ 21 November 2026, Saturday · 12:12:50 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

यविष्ठ (पुंलिङ्ग)

कनिष्ठ, सबसे छोटा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमायविष्ठःयविष्ठौयविष्ठाः
द्वितीयायविष्ठम्यविष्ठौयविष्ठान्
तृतीयायविष्ठेनयविष्ठाभ्याम्यविष्ठैः
चतुर्थीयविष्ठाययविष्ठाभ्याम्यविष्ठेभ्यः
पञ्चमीयविष्ठात् / यविष्ठाद्यविष्ठाभ्याम्यविष्ठेभ्यः
षष्ठीयविष्ठस्ययविष्ठयोःयविष्ठानाम्
सप्तमीयविष्ठेयविष्ठयोःयविष्ठेषु
सम्बोधनहे यविष्ठहे यविष्ठौहे यविष्ठाः

अर्थ: कनिष्ठ, सबसे छोटा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

यविष्ठ (नपुंसकलिङ्ग)

कनिष्ठ, सबसे छोटा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमायविष्ठम्यविष्ठेयविष्ठानि
द्वितीयायविष्ठम्यविष्ठेयविष्ठानि
तृतीयायविष्ठेनयविष्ठाभ्याम्यविष्ठैः
चतुर्थीयविष्ठाययविष्ठाभ्याम्यविष्ठेभ्यः
पञ्चमीयविष्ठात् / यविष्ठाद्यविष्ठाभ्याम्यविष्ठेभ्यः
षष्ठीयविष्ठस्ययविष्ठयोःयविष्ठानाम्
सप्तमीयविष्ठेयविष्ठयोःयविष्ठेषु
सम्बोधनहे यविष्ठहे यविष्ठेहे यविष्ठानि

अर्थ: कनिष्ठ, सबसे छोटा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें