🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:28:51 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

यवीय (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप यवीयान् = द्वितीया विभक्ति, बहुवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमायवीयःयवीयौयवीयाः
द्वितीयायवीयम्यवीयौयवीयान्
तृतीयायवीयेनयवीयाभ्याम्यवीयैः
चतुर्थीयवीयाययवीयाभ्याम्यवीयेभ्यः
पञ्चमीयवीयात् / यवीयाद्यवीयाभ्याम्यवीयेभ्यः
षष्ठीयवीयस्ययवीययोःयवीयानाम्
सप्तमीयवीयेयवीययोःयवीयेषु
सम्बोधनहे यवीयहे यवीयौहे यवीयाः

अर्थ: —
संस्कृत: कनिष्ठभ्राता · पर्याय: जघन्यज, कनिष्ठ, अवरज, अनुज

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

यवीयस् (पुंलिङ्ग)

यवादेशः छोटा बच्चा

🔎 आपका लिखा रूप यवीयान् = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमायवीयान्यवीयांसौयवीयांसः
द्वितीयायवीयांसम्यवीयांसौयवीयसः
तृतीयायवीयसायवीयोभ्याम्यवीयोभिः
चतुर्थीयवीयसेयवीयोभ्याम्यवीयोभ्यः
पञ्चमीयवीयसःयवीयोभ्याम्यवीयोभ्यः
षष्ठीयवीयसःयवीयसोःयवीयसाम्
सप्तमीयवीयसियवीयसोःयवीयस्सु / यवीयःसु
सम्बोधनहे यवीयन्हे यवीयांसौहे यवीयांसः

अर्थ: यवादेशः छोटा बच्चा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें