🕉️ 21 November 2026, Saturday · 10:40:36 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

यशस्वत् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमायशस्वान्यशस्वन्तौयशस्वन्तः
द्वितीयायशस्वन्तम्यशस्वन्तौयशस्वतः
तृतीयायशस्वतायशस्वद्भ्याम्यशस्वद्भिः
चतुर्थीयशस्वतेयशस्वद्भ्याम्यशस्वद्भ्यः
पञ्चमीयशस्वतःयशस्वद्भ्याम्यशस्वद्भ्यः
षष्ठीयशस्वतःयशस्वतोःयशस्वताम्
सप्तमीयशस्वतियशस्वतोःयशस्वत्सु
सम्बोधनहे यशस्वन्हे यशस्वन्तौहे यशस्वन्तः

अर्थ: —
English: (य॑शस्-) glorious, famous, honourable, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

यशस्वत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमायशस्वत् / यशस्वद्यशस्वतीयशस्वन्ति
द्वितीयायशस्वत् / यशस्वद्यशस्वतीयशस्वन्ति
तृतीयायशस्वतायशस्वद्भ्याम्यशस्वद्भिः
चतुर्थीयशस्वतेयशस्वद्भ्याम्यशस्वद्भ्यः
पञ्चमीयशस्वतःयशस्वद्भ्याम्यशस्वद्भ्यः
षष्ठीयशस्वतःयशस्वतोःयशस्वताम्
सप्तमीयशस्वतियशस्वतोःयशस्वत्सु
सम्बोधनहे यशस्वत् / हे यशस्वद्हे यशस्वतीहे यशस्वन्ति

अर्थ: —
English: (य॑शस्-) glorious, famous, honourable, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें