🕉️ 22 November 2026, Sunday · 04:39:57 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

यात्राकर (पुंलिङ्ग)

जीवन का सहारा देने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमायात्राकरःयात्राकरौयात्राकराः
द्वितीयायात्राकरम्यात्राकरौयात्राकरान्
तृतीयायात्राकरेणयात्राकराभ्याम्यात्राकरैः
चतुर्थीयात्राकराययात्राकराभ्याम्यात्राकरेभ्यः
पञ्चमीयात्राकरात् / यात्राकराद्यात्राकराभ्याम्यात्राकरेभ्यः
षष्ठीयात्राकरस्ययात्राकरयोःयात्राकराणाम्
सप्तमीयात्राकरेयात्राकरयोःयात्राकरेषु
सम्बोधनहे यात्राकरहे यात्राकरौहे यात्राकराः

अर्थ: जीवन का सहारा देने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

यात्राकर (नपुंसकलिङ्ग)

जीवन का सहारा देने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमायात्राकरम्यात्राकरेयात्राकराणि
द्वितीयायात्राकरम्यात्राकरेयात्राकराणि
तृतीयायात्राकरेणयात्राकराभ्याम्यात्राकरैः
चतुर्थीयात्राकराययात्राकराभ्याम्यात्राकरेभ्यः
पञ्चमीयात्राकरात् / यात्राकराद्यात्राकराभ्याम्यात्राकरेभ्यः
षष्ठीयात्राकरस्ययात्राकरयोःयात्राकराणाम्
सप्तमीयात्राकरेयात्राकरयोःयात्राकरेषु
सम्बोधनहे यात्राकरहे यात्राकरेहे यात्राकराणि

अर्थ: जीवन का सहारा देने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬