🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:31:34 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

याभवत् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमायाभवान्याभवन्तौयाभवन्तः
द्वितीयायाभवन्तम्याभवन्तौयाभवतः
तृतीयायाभवतायाभवद्भ्याम्याभवद्भिः
चतुर्थीयाभवतेयाभवद्भ्याम्याभवद्भ्यः
पञ्चमीयाभवतःयाभवद्भ्याम्याभवद्भ्यः
षष्ठीयाभवतःयाभवतोःयाभवताम्
सप्तमीयाभवतियाभवतोःयाभवत्सु
सम्बोधनहे याभवन्हे याभवन्तौहे याभवन्तः

अर्थ: —
English: having sexual intercourse, Kāvyâd.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

याभवत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमायाभवत् / याभवद्याभवतीयाभवन्ति
द्वितीयायाभवत् / याभवद्याभवतीयाभवन्ति
तृतीयायाभवतायाभवद्भ्याम्याभवद्भिः
चतुर्थीयाभवतेयाभवद्भ्याम्याभवद्भ्यः
पञ्चमीयाभवतःयाभवद्भ्याम्याभवद्भ्यः
षष्ठीयाभवतःयाभवतोःयाभवताम्
सप्तमीयाभवतियाभवतोःयाभवत्सु
सम्बोधनहे याभवत् / हे याभवद्हे याभवतीहे याभवन्ति

अर्थ: —
English: having sexual intercourse, Kāvyâd.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें