🕉️ 21 November 2026, Saturday · 05:54:59 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

युक्ततर (पुंलिङ्ग)

युक्त (सुसज्जित, युक्त) + तर (पार जाना, पार करना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमायुक्ततरःयुक्ततरौयुक्ततरे
द्वितीयायुक्ततरम्युक्ततरौयुक्ततरान्
तृतीयायुक्ततरेणयुक्ततराभ्याम्युक्ततरैः
चतुर्थीयुक्ततरस्मैयुक्ततराभ्याम्युक्ततरेभ्यः
पञ्चमीयुक्ततरस्मात् / युक्ततरस्माद्युक्ततराभ्याम्युक्ततरेभ्यः
षष्ठीयुक्ततरस्ययुक्ततरयोःयुक्ततरेषाम्
सप्तमीयुक्ततरस्मिन्युक्ततरयोःयुक्ततरेषु
सम्बोधनहे युक्ततरहे युक्ततरौहे युक्ततरे

अर्थ: युक्त (सुसज्जित, युक्त) + तर (पार जाना, पार करना)
English: more fit &c. (also °रक, L.)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

युक्ततर (नपुंसकलिङ्ग)

युक्त (सुसज्जित, युक्त) + तर (पार जाना, पार करना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमायुक्ततरत् / युक्ततरद्युक्ततरेयुक्ततराणि
द्वितीयायुक्ततरत् / युक्ततरद्युक्ततरेयुक्ततराणि
तृतीयायुक्ततरेणयुक्ततराभ्याम्युक्ततरैः
चतुर्थीयुक्ततरस्मैयुक्ततराभ्याम्युक्ततरेभ्यः
पञ्चमीयुक्ततरस्मात् / युक्ततरस्माद्युक्ततराभ्याम्युक्ततरेभ्यः
षष्ठीयुक्ततरस्ययुक्ततरयोःयुक्ततरेषाम्
सप्तमीयुक्ततरस्मिन्युक्ततरयोःयुक्ततरेषु
सम्बोधनहे युक्ततरत् / हे युक्ततरद्हे युक्ततरेहे युक्ततराणि

अर्थ: युक्त (सुसज्जित, युक्त) + तर (पार जाना, पार करना)
English: more fit &c. (also °रक, L.)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें