🕉️ 21 November 2026, Saturday · 03:31:48 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

युगबाहु (पुंलिङ्ग)

लम्बी भुजाओं वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमायुगबाहुःयुगबाहूयुगबाहवः
द्वितीयायुगबाहुम्युगबाहूयुगबाहून्
तृतीयायुगबाहुनायुगबाहुभ्याम्युगबाहुभिः
चतुर्थीयुगबाहवेयुगबाहुभ्याम्युगबाहुभ्यः
पञ्चमीयुगबाहोःयुगबाहुभ्याम्युगबाहुभ्यः
षष्ठीयुगबाहोःयुगबाह्वोःयुगबाहूनाम्
सप्तमीयुगबाहौयुगबाह्वोःयुगबाहुषु
सम्बोधनहे युगबाहोहे युगबाहूहे युगबाहवः

अर्थ: लम्बी भुजाओं वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

युगबाहु (स्त्रीलिङ्ग)

लम्बी भुजाओं वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमायुगबाहुःयुगबाहूयुगबाहवः
द्वितीयायुगबाहुम्युगबाहूयुगबाहूः
तृतीयायुगबाह्वायुगबाहुभ्याम्युगबाहुभिः
चतुर्थीयुगबाहवे / युगबाह्वैयुगबाहुभ्याम्युगबाहुभ्यः
पञ्चमीयुगबाहोः / युगबाह्वाःयुगबाहुभ्याम्युगबाहुभ्यः
षष्ठीयुगबाहोः / युगबाह्वाःयुगबाह्वोःयुगबाहूनाम्
सप्तमीयुगबाहौ / युगबाह्वाम्युगबाह्वोःयुगबाहुषु
सम्बोधनहे युगबाहोहे युगबाहूहे युगबाहवः

अर्थ: लम्बी भुजाओं वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

युगबाहु (नपुंसकलिङ्ग)

लम्बी भुजाओं वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमायुगबाहुयुगबाहुनीयुगबाहूनि
द्वितीयायुगबाहुयुगबाहुनीयुगबाहूनि
तृतीयायुगबाहुनायुगबाहुभ्याम्युगबाहुभिः
चतुर्थीयुगबाहुने / युगबाहवेयुगबाहुभ्याम्युगबाहुभ्यः
पञ्चमीयुगबाहुनः / युगबाहोःयुगबाहुभ्याम्युगबाहुभ्यः
षष्ठीयुगबाहुनः / युगबाहोःयुगबाहुनोः / युगबाह्वोःयुगबाहूनाम्
सप्तमीयुगबाहुनि / युगबाहौयुगबाहुनोः / युगबाह्वोःयुगबाहुषु
सम्बोधनहे युगबाहु / हे युगबाहोहे युगबाहुनीहे युगबाहूनि

अर्थ: लम्बी भुजाओं वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें