🕉️ 21 November 2026, Saturday · 06:51:23 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

युग्मन् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमायुग्मायुग्मानौयुग्मानः
द्वितीयायुग्मानम्युग्मानौयुग्मनः
तृतीयायुग्मनायुग्मभ्याम्युग्मभिः
चतुर्थीयुग्मनेयुग्मभ्याम्युग्मभ्यः
पञ्चमीयुग्मनःयुग्मभ्याम्युग्मभ्यः
षष्ठीयुग्मनःयुग्मनोःयुग्मनाम्
सप्तमीयुग्मनियुग्मनोःयुग्मसु
सम्बोधनहे युग्मन्हे युग्मानौहे युग्मानः

अर्थ: —
English: even, ŚBr.

📚 अमरकोश में:
• (कोई भी) जोड़ा (२.५.४१) — पर्याय: युगल, युग

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

युग्मन् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमायुग्मयुग्मनीयुग्मानि
द्वितीयायुग्मयुग्मनीयुग्मानि
तृतीयायुग्मनायुग्मभ्याम्युग्मभिः
चतुर्थीयुग्मनेयुग्मभ्याम्युग्मभ्यः
पञ्चमीयुग्मनःयुग्मभ्याम्युग्मभ्यः
षष्ठीयुग्मनःयुग्मनोःयुग्मनाम्
सप्तमीयुग्मनियुग्मनोःयुग्मसु
सम्बोधनहे युग्मन् / हे युग्महे युग्मनीहे युग्मानि

अर्थ: —
English: even, ŚBr.

📚 अमरकोश में:
• (कोई भी) जोड़ा (२.५.४१) — पर्याय: युगल, युग

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें