🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:16:47 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

युयुत्सा (पुंलिङ्ग)

लड़ने की इच्छा, विरोधी इरादा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमायुयुत्साःयुयुत्सौयुयुत्साः
द्वितीयायुयुत्साम्युयुत्सौयुयुत्सः
तृतीयायुयुत्सायुयुत्साभ्याम्युयुत्साभिः
चतुर्थीयुयुत्सेयुयुत्साभ्याम्युयुत्साभ्यः
पञ्चमीयुयुत्सःयुयुत्साभ्याम्युयुत्साभ्यः
षष्ठीयुयुत्सःयुयुत्सोःयुयुत्साम्
सप्तमीयुयुत्सियुयुत्सोःयुयुत्सासु
सम्बोधनहे युयुत्साःहे युयुत्सौहे युयुत्साः

अर्थ: लड़ने की इच्छा, विरोधी इरादा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

युयुत्सा (नपुंसकलिङ्ग)

लड़ने की इच्छा, विरोधी इरादा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमायुयुत्सम्युयुत्सेयुयुत्सानि
द्वितीयायुयुत्सम्युयुत्सेयुयुत्सानि
तृतीयायुयुत्सेनयुयुत्साभ्याम्युयुत्सैः
चतुर्थीयुयुत्साययुयुत्साभ्याम्युयुत्सेभ्यः
पञ्चमीयुयुत्सात् / युयुत्साद्युयुत्साभ्याम्युयुत्सेभ्यः
षष्ठीयुयुत्सस्ययुयुत्सयोःयुयुत्सानाम्
सप्तमीयुयुत्सेयुयुत्सयोःयुयुत्सेषु
सम्बोधनहे युयुत्सहे युयुत्सेहे युयुत्सानि

अर्थ: लड़ने की इच्छा, विरोधी इरादा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬