🕉️ 19 November 2026, Thursday · 09:26:58 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

रक्तक (पुंलिङ्ग)

लाल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारक्तकःरक्तकौरक्तकाः
द्वितीयारक्तकम्रक्तकौरक्तकान्
तृतीयारक्तकेनरक्तकाभ्याम्रक्तकैः
चतुर्थीरक्तकायरक्तकाभ्याम्रक्तकेभ्यः
पञ्चमीरक्तकात् / रक्तकाद्रक्तकाभ्याम्रक्तकेभ्यः
षष्ठीरक्तकस्यरक्तकयोःरक्तकानाम्
सप्तमीरक्तकेरक्तकयोःरक्तकेषु
सम्बोधनहे रक्तकहे रक्तकौहे रक्तकाः

अर्थ: लाल
संस्कृत: पर्याय: बन्धूक, बन्धुजीवक

📚 अमरकोश में:
• दुपहरिया (बन्धूक) के नाम (२.४.७३) — पर्याय: बन्धूक, बन्धुजीवक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

रक्तक (नपुंसकलिङ्ग)

लाल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारक्तकम्रक्तकेरक्तकानि
द्वितीयारक्तकम्रक्तकेरक्तकानि
तृतीयारक्तकेनरक्तकाभ्याम्रक्तकैः
चतुर्थीरक्तकायरक्तकाभ्याम्रक्तकेभ्यः
पञ्चमीरक्तकात् / रक्तकाद्रक्तकाभ्याम्रक्तकेभ्यः
षष्ठीरक्तकस्यरक्तकयोःरक्तकानाम्
सप्तमीरक्तकेरक्तकयोःरक्तकेषु
सम्बोधनहे रक्तकहे रक्तकेहे रक्तकानि

अर्थ: लाल
संस्कृत: पर्याय: बन्धूक, बन्धुजीवक

📚 अमरकोश में:
• दुपहरिया (बन्धूक) के नाम (२.४.७३) — पर्याय: बन्धूक, बन्धुजीवक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें