🕉️ 20 November 2026, Friday · 08:27:44 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

रक्ततर (पुंलिङ्ग)

रक्त (रंगीन, रंगा हुआ) + तर (पार जाना, पार करना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारक्ततरःरक्ततरौरक्ततरे
द्वितीयारक्ततरम्रक्ततरौरक्ततरान्
तृतीयारक्ततरेणरक्ततराभ्याम्रक्ततरैः
चतुर्थीरक्ततरस्मैरक्ततराभ्याम्रक्ततरेभ्यः
पञ्चमीरक्ततरस्मात् / रक्ततरस्माद्रक्ततराभ्याम्रक्ततरेभ्यः
षष्ठीरक्ततरस्यरक्ततरयोःरक्ततरेषाम्
सप्तमीरक्ततरस्मिन्रक्ततरयोःरक्ततरेषु
सम्बोधनहे रक्ततरहे रक्ततरौहे रक्ततरे

अर्थ: रक्त (रंगीन, रंगा हुआ) + तर (पार जाना, पार करना)
English: more red or attached &c. (See रक्त)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

रक्ततर (नपुंसकलिङ्ग)

रक्त (रंगीन, रंगा हुआ) + तर (पार जाना, पार करना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारक्ततरत् / रक्ततरद्रक्ततरेरक्ततराणि
द्वितीयारक्ततरत् / रक्ततरद्रक्ततरेरक्ततराणि
तृतीयारक्ततरेणरक्ततराभ्याम्रक्ततरैः
चतुर्थीरक्ततरस्मैरक्ततराभ्याम्रक्ततरेभ्यः
पञ्चमीरक्ततरस्मात् / रक्ततरस्माद्रक्ततराभ्याम्रक्ततरेभ्यः
षष्ठीरक्ततरस्यरक्ततरयोःरक्ततरेषाम्
सप्तमीरक्ततरस्मिन्रक्ततरयोःरक्ततरेषु
सम्बोधनहे रक्ततरत् / हे रक्ततरद्हे रक्ततरेहे रक्ततराणि

अर्थ: रक्त (रंगीन, रंगा हुआ) + तर (पार जाना, पार करना)
English: more red or attached &c. (See रक्त)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें