🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:37:34 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

रक्तफल (पुंलिङ्ग)

रक्त (रंगीन, रंगा हुआ) + फल (परिणाम, फल)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारक्तफलःरक्तफलौरक्तफलाः
द्वितीयारक्तफलम्रक्तफलौरक्तफलान्
तृतीयारक्तफलेनरक्तफलाभ्याम्रक्तफलैः
चतुर्थीरक्तफलायरक्तफलाभ्याम्रक्तफलेभ्यः
पञ्चमीरक्तफलात् / रक्तफलाद्रक्तफलाभ्याम्रक्तफलेभ्यः
षष्ठीरक्तफलस्यरक्तफलयोःरक्तफलानाम्
सप्तमीरक्तफलेरक्तफलयोःरक्तफलेषु
सम्बोधनहे रक्तफलहे रक्तफलौहे रक्तफलाः

अर्थ: रक्त (रंगीन, रंगा हुआ) + फल (परिणाम, फल)
English: having or bearing red fruit, VarBṛS.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

रक्तफल (नपुंसकलिङ्ग)

रक्त (रंगीन, रंगा हुआ) + फल (फल जैसे वृक्ष का)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारक्तफलम्रक्तफलेरक्तफलानि
द्वितीयारक्तफलम्रक्तफलेरक्तफलानि
तृतीयारक्तफलेनरक्तफलाभ्याम्रक्तफलैः
चतुर्थीरक्तफलायरक्तफलाभ्याम्रक्तफलेभ्यः
पञ्चमीरक्तफलात् / रक्तफलाद्रक्तफलाभ्याम्रक्तफलेभ्यः
षष्ठीरक्तफलस्यरक्तफलयोःरक्तफलानाम्
सप्तमीरक्तफलेरक्तफलयोःरक्तफलेषु
सम्बोधनहे रक्तफलहे रक्तफलेहे रक्तफलानि

अर्थ: रक्त (रंगीन, रंगा हुआ) + फल (फल जैसे वृक्ष का)
English: having or bearing red fruit, VarBṛS.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें