🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:11:25 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

रक्तमुख (पुंलिङ्ग)

रक्त (रंगीन, रंगा हुआ) + मुख (किनारा, नोक)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारक्तमुखःरक्तमुखौरक्तमुखाः
द्वितीयारक्तमुखम्रक्तमुखौरक्तमुखान्
तृतीयारक्तमुखेनरक्तमुखाभ्याम्रक्तमुखैः
चतुर्थीरक्तमुखायरक्तमुखाभ्याम्रक्तमुखेभ्यः
पञ्चमीरक्तमुखात् / रक्तमुखाद्रक्तमुखाभ्याम्रक्तमुखेभ्यः
षष्ठीरक्तमुखस्यरक्तमुखयोःरक्तमुखानाम्
सप्तमीरक्तमुखेरक्तमुखयोःरक्तमुखेषु
सम्बोधनहे रक्तमुखहे रक्तमुखौहे रक्तमुखाः

अर्थ: रक्त (रंगीन, रंगा हुआ) + मुख (किनारा, नोक)
English: red-faced, having a red mouth

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

रक्तमुख (नपुंसकलिङ्ग)

रक्त (रंगीन, रंगा हुआ) + मुख (चेहरा, मुखमण्डल)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारक्तमुखम्रक्तमुखेरक्तमुखानि
द्वितीयारक्तमुखम्रक्तमुखेरक्तमुखानि
तृतीयारक्तमुखेनरक्तमुखाभ्याम्रक्तमुखैः
चतुर्थीरक्तमुखायरक्तमुखाभ्याम्रक्तमुखेभ्यः
पञ्चमीरक्तमुखात् / रक्तमुखाद्रक्तमुखाभ्याम्रक्तमुखेभ्यः
षष्ठीरक्तमुखस्यरक्तमुखयोःरक्तमुखानाम्
सप्तमीरक्तमुखेरक्तमुखयोःरक्तमुखेषु
सम्बोधनहे रक्तमुखहे रक्तमुखेहे रक्तमुखानि

अर्थ: रक्त (रंगीन, रंगा हुआ) + मुख (चेहरा, मुखमण्डल)
English: red-faced, having a red mouth

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें