🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:50:49 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

रक्ताभ (पुंलिङ्ग)

लाल दिखाई देने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारक्ताभःरक्ताभौरक्ताभाः
द्वितीयारक्ताभम्रक्ताभौरक्ताभान्
तृतीयारक्ताभेनरक्ताभाभ्याम्रक्ताभैः
चतुर्थीरक्ताभायरक्ताभाभ्याम्रक्ताभेभ्यः
पञ्चमीरक्ताभात् / रक्ताभाद्रक्ताभाभ्याम्रक्ताभेभ्यः
षष्ठीरक्ताभस्यरक्ताभयोःरक्ताभानाम्
सप्तमीरक्ताभेरक्ताभयोःरक्ताभेषु
सम्बोधनहे रक्ताभहे रक्ताभौहे रक्ताभाः

अर्थ: लाल दिखाई देने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

रक्ताभ (नपुंसकलिङ्ग)

लाल दिखाई देने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारक्ताभम्रक्ताभेरक्ताभानि
द्वितीयारक्ताभम्रक्ताभेरक्ताभानि
तृतीयारक्ताभेनरक्ताभाभ्याम्रक्ताभैः
चतुर्थीरक्ताभायरक्ताभाभ्याम्रक्ताभेभ्यः
पञ्चमीरक्ताभात् / रक्ताभाद्रक्ताभाभ्याम्रक्ताभेभ्यः
षष्ठीरक्ताभस्यरक्ताभयोःरक्ताभानाम्
सप्तमीरक्ताभेरक्ताभयोःरक्ताभेषु
सम्बोधनहे रक्ताभहे रक्ताभेहे रक्ताभानि

अर्थ: लाल दिखाई देने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें