🕉️ 21 November 2026, Saturday · 10:28:13 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

रक्षस्य (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारक्षस्यःरक्षस्यौरक्षस्याः
द्वितीयारक्षस्यम्रक्षस्यौरक्षस्यान्
तृतीयारक्षस्येनरक्षस्याभ्याम्रक्षस्यैः
चतुर्थीरक्षस्यायरक्षस्याभ्याम्रक्षस्येभ्यः
पञ्चमीरक्षस्यात् / रक्षस्याद्रक्षस्याभ्याम्रक्षस्येभ्यः
षष्ठीरक्षस्यस्यरक्षस्ययोःरक्षस्यानाम्
सप्तमीरक्षस्येरक्षस्ययोःरक्षस्येषु
सम्बोधनहे रक्षस्यहे रक्षस्यौहे रक्षस्याः

अर्थ: —
English: useful for (keeping off) Rākṣasas, anti-demoniacal, TS. (cf. Pāṇ. iv, 4, 121).

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

रक्षस्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारक्षस्यम्रक्षस्येरक्षस्यानि
द्वितीयारक्षस्यम्रक्षस्येरक्षस्यानि
तृतीयारक्षस्येनरक्षस्याभ्याम्रक्षस्यैः
चतुर्थीरक्षस्यायरक्षस्याभ्याम्रक्षस्येभ्यः
पञ्चमीरक्षस्यात् / रक्षस्याद्रक्षस्याभ्याम्रक्षस्येभ्यः
षष्ठीरक्षस्यस्यरक्षस्ययोःरक्षस्यानाम्
सप्तमीरक्षस्येरक्षस्ययोःरक्षस्येषु
सम्बोधनहे रक्षस्यहे रक्षस्येहे रक्षस्यानि

अर्थ: —
English: useful for (keeping off) Rākṣasas, anti-demoniacal, TS. (cf. Pāṇ. iv, 4, 121).

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें