🕉️ 20 November 2026, Friday · 05:24:03 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

रक्षित (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारक्षितःरक्षितौरक्षिताः
द्वितीयारक्षितम्रक्षितौरक्षितान्
तृतीयारक्षितेनरक्षिताभ्याम्रक्षितैः
चतुर्थीरक्षितायरक्षिताभ्याम्रक्षितेभ्यः
पञ्चमीरक्षितात् / रक्षिताद्रक्षिताभ्याम्रक्षितेभ्यः
षष्ठीरक्षितस्यरक्षितयोःरक्षितानाम्
सप्तमीरक्षितेरक्षितयोःरक्षितेषु
सम्बोधनहे रक्षितहे रक्षितौहे रक्षिताः

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: त्रात, त्राण, अवित, गोपायित, गुप्त
English: guarded, protected, saved, preserved, maintained, kept, RV. &c. &c.

📚 अमरकोश में:
• रक्षा किया हुआ (३.१.१०५) — पर्याय: त्रात, त्राण, अवित, गोपायित, गुप्त

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

रक्षित (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारक्षितम्रक्षितेरक्षितानि
द्वितीयारक्षितम्रक्षितेरक्षितानि
तृतीयारक्षितेनरक्षिताभ्याम्रक्षितैः
चतुर्थीरक्षितायरक्षिताभ्याम्रक्षितेभ्यः
पञ्चमीरक्षितात् / रक्षिताद्रक्षिताभ्याम्रक्षितेभ्यः
षष्ठीरक्षितस्यरक्षितयोःरक्षितानाम्
सप्तमीरक्षितेरक्षितयोःरक्षितेषु
सम्बोधनहे रक्षितहे रक्षितेहे रक्षितानि

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: त्रात, त्राण, अवित, गोपायित, गुप्त
English: guarded, protected, saved, preserved, maintained, kept, RV. &c. &c.

📚 अमरकोश में:
• रक्षा किया हुआ (३.१.१०५) — पर्याय: त्रात, त्राण, अवित, गोपायित, गुप्त

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें