🕉️ 23 November 2026, Monday · 03:38:37 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

रक्षितक (नपुंसकलिङ्ग)

कन्" सुरक्षा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारक्षितकम्रक्षितकेरक्षितकानि
द्वितीयारक्षितकम्रक्षितकेरक्षितकानि
तृतीयारक्षितकेनरक्षितकाभ्याम्रक्षितकैः
चतुर्थीरक्षितकायरक्षितकाभ्याम्रक्षितकेभ्यः
पञ्चमीरक्षितकात् / रक्षितकाद्रक्षितकाभ्याम्रक्षितकेभ्यः
षष्ठीरक्षितकस्यरक्षितकयोःरक्षितकानाम्
सप्तमीरक्षितकेरक्षितकयोःरक्षितकेषु
सम्बोधनहे रक्षितकहे रक्षितकेहे रक्षितकानि

अर्थ: कन्" सुरक्षा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

रक्षितक (पुंलिङ्ग)

कन्" सुरक्षा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारक्षितकःरक्षितकौरक्षितकाः
द्वितीयारक्षितकम्रक्षितकौरक्षितकान्
तृतीयारक्षितकेनरक्षितकाभ्याम्रक्षितकैः
चतुर्थीरक्षितकायरक्षितकाभ्याम्रक्षितकेभ्यः
पञ्चमीरक्षितकात् / रक्षितकाद्रक्षितकाभ्याम्रक्षितकेभ्यः
षष्ठीरक्षितकस्यरक्षितकयोःरक्षितकानाम्
सप्तमीरक्षितकेरक्षितकयोःरक्षितकेषु
सम्बोधनहे रक्षितकहे रक्षितकौहे रक्षितकाः

अर्थ: कन्" सुरक्षा
English: only in दार-स्° q.v.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬