🕉️ 22 November 2026, Sunday · 08:06:52 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

रङ्गाभरण (पुंलिङ्ग)

रङ्ग (नाचना, गाना) + आभरण (आभूषण, सजावट)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारङ्गाभरणःरङ्गाभरणौरङ्गाभरणाः
द्वितीयारङ्गाभरणम्रङ्गाभरणौरङ्गाभरणान्
तृतीयारङ्गाभरणेनरङ्गाभरणाभ्याम्रङ्गाभरणैः
चतुर्थीरङ्गाभरणायरङ्गाभरणाभ्याम्रङ्गाभरणेभ्यः
पञ्चमीरङ्गाभरणात् / रङ्गाभरणाद्रङ्गाभरणाभ्याम्रङ्गाभरणेभ्यः
षष्ठीरङ्गाभरणस्यरङ्गाभरणयोःरङ्गाभरणानाम्
सप्तमीरङ्गाभरणेरङ्गाभरणयोःरङ्गाभरणेषु
सम्बोधनहे रङ्गाभरणहे रङ्गाभरणौहे रङ्गाभरणाः

अर्थ: रङ्ग (नाचना, गाना) + आभरण (आभूषण, सजावट)
English: (in music) a kind of measure, Saṃgīt.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬