🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:55:34 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

रणकृत् (पुंलिङ्ग)

रण (संग्राम, समर) + कृत् (विशेषण आदि बनते है)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारणकृत् / रणकृद्रणकृतौरणकृतः
द्वितीयारणकृतम्रणकृतौरणकृतः
तृतीयारणकृतारणकृद्भ्याम्रणकृद्भिः
चतुर्थीरणकृतेरणकृद्भ्याम्रणकृद्भ्यः
पञ्चमीरणकृतःरणकृद्भ्याम्रणकृद्भ्यः
षष्ठीरणकृतःरणकृतोःरणकृताम्
सप्तमीरणकृतिरणकृतोःरणकृत्सु
सम्बोधनहे रणकृत् / हे रणकृद्हे रणकृतौहे रणकृतः

अर्थ: रण (संग्राम, समर) + कृत् (विशेषण आदि बनते है)
English: causing joy, delighting, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

रणकृत् (नपुंसकलिङ्ग)

रण (संग्राम, समर) + कृत् (विशेषण आदि बनते है)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारणकृत् / रणकृद्रणकृतीरणकृन्ति
द्वितीयारणकृत् / रणकृद्रणकृतीरणकृन्ति / रणकानि
तृतीयारणक्ना / रणकृतारणकृद्भ्याम् / रणकभ्याम्रणकृद्भिः / रणकभिः
चतुर्थीरणक्ने / रणकृतेरणकृद्भ्याम् / रणकभ्याम्रणकृद्भ्यः / रणकभ्यः
पञ्चमीरणक्नः / रणकृतःरणकृद्भ्याम् / रणकभ्याम्रणकृद्भ्यः / रणकभ्यः
षष्ठीरणक्नः / रणकृतःरणक्नोः / रणकृतोःरणक्नाम् / रणकृताम्
सप्तमीरणकनि / रणक्नि / रणकृतिरणक्नोः / रणकृतोःरणकृत्सु / रणकसु
सम्बोधनहे रणकृत् / हे रणकृद्हे रणकृतीहे रणकृन्ति

अर्थ: रण (संग्राम, समर) + कृत् (विशेषण आदि बनते है)
English: causing joy, delighting, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें