🕉️ 20 November 2026, Friday · 07:17:36 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

रहःस्थ (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारहःस्थःरहःस्थौरहःस्थाः
द्वितीयारहःस्थम्रहःस्थौरहःस्थान्
तृतीयारहःस्थेनरहःस्थाभ्याम्रहःस्थैः
चतुर्थीरहःस्थायरहःस्थाभ्याम्रहःस्थेभ्यः
पञ्चमीरहःस्थात् / रहःस्थाद्रहःस्थाभ्याम्रहःस्थेभ्यः
षष्ठीरहःस्थस्यरहःस्थयोःरहःस्थानाम्
सप्तमीरहःस्थेरहःस्थयोःरहःस्थेषु
सम्बोधनहे रहःस्थहे रहःस्थौहे रहःस्थाः

अर्थ: —
English: standing or being in a lonely place or in private, being apart or alone, Kathās.; Pañcat.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

रहःस्थ (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारहःस्थम्रहःस्थेरहःस्थानि
द्वितीयारहःस्थम्रहःस्थेरहःस्थानि
तृतीयारहःस्थेनरहःस्थाभ्याम्रहःस्थैः
चतुर्थीरहःस्थायरहःस्थाभ्याम्रहःस्थेभ्यः
पञ्चमीरहःस्थात् / रहःस्थाद्रहःस्थाभ्याम्रहःस्थेभ्यः
षष्ठीरहःस्थस्यरहःस्थयोःरहःस्थानाम्
सप्तमीरहःस्थेरहःस्थयोःरहःस्थेषु
सम्बोधनहे रहःस्थहे रहःस्थेहे रहःस्थानि

अर्थ: —
English: standing or being in a lonely place or in private, being apart or alone, Kathās.; Pañcat.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें