🕉️ 22 November 2026, Sunday · 12:09:37 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

रहस्काम (पुंलिङ्ग)

रहस् (एकान्तता, एकान्तवास) + काम (कामना, इच्छा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारहस्कामःरहस्कामौरहस्कामाः
द्वितीयारहस्कामम्रहस्कामौरहस्कामान्
तृतीयारहस्कामेनरहस्कामाभ्याम्रहस्कामैः
चतुर्थीरहस्कामायरहस्कामाभ्याम्रहस्कामेभ्यः
पञ्चमीरहस्कामात् / रहस्कामाद्रहस्कामाभ्याम्रहस्कामेभ्यः
षष्ठीरहस्कामस्यरहस्कामयोःरहस्कामानाम्
सप्तमीरहस्कामेरहस्कामयोःरहस्कामेषु
सम्बोधनहे रहस्कामहे रहस्कामौहे रहस्कामाः

अर्थ: रहस् (एकान्तता, एकान्तवास) + काम (कामना, इच्छा)
English: fond of solitude (-ता f.), Car.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬