🕉️ 22 November 2026, Sunday · 11:22:02 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

राजनि (पुंलिङ्ग)

रा (अदा.पर. राति, रात) + जनि (जन्म, सृजन)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाराजनिःराजनीराजनयः
द्वितीयाराजनिम्राजनीराजनीन्
तृतीयाराजनिनाराजनिभ्याम्राजनिभिः
चतुर्थीराजनयेराजनिभ्याम्राजनिभ्यः
पञ्चमीराजनेःराजनिभ्याम्राजनिभ्यः
षष्ठीराजनेःराजन्योःराजनीनाम्
सप्तमीराजनौराजन्योःराजनिषु
सम्बोधनहे राजनेहे राजनीहे राजनयः

अर्थ: रा (अदा.पर. राति, रात) + जनि (जन्म, सृजन)
English: patr. fr. रजन, TĀr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

राजन् (पुंलिङ्ग)

राजा

🔎 आपका लिखा रूप राजनि = सप्तमी विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाराजाराजानौराजानः
द्वितीयाराजानम्राजानौराज्ञः
तृतीयाराज्ञाराजभ्याम्राजभिः
चतुर्थीराज्ञेराजभ्याम्राजभ्यः
पञ्चमीराज्ञःराजभ्याम्राजभ्यः
षष्ठीराज्ञःराज्ञोःराज्ञाम्
सप्तमीराज्ञि / राजनिराज्ञोःराजसु
सम्बोधनहे राजन्हे राजानौहे राजानः

अर्थ: राजा
संस्कृत: चन्द्रः, क्षत्रियः, नृपः, राजा · पर्याय: हिमांशु, चन्द्रमस्, चन्द्र, इन्दु, कुमुदबान्धव
English: King

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬