🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:49:06 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

राजराज (पुंलिङ्ग)

प्रमुख राजा, सर्वोपरि प्रभु, सम्राट्

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाराजराजःराजराजौराजराजाः
द्वितीयाराजराजम्राजराजौराजराजान्
तृतीयाराजराजेनराजराजाभ्याम्राजराजैः
चतुर्थीराजराजायराजराजाभ्याम्राजराजेभ्यः
पञ्चमीराजराजात् / राजराजाद्राजराजाभ्याम्राजराजेभ्यः
षष्ठीराजराजस्यराजराजयोःराजराजानाम्
सप्तमीराजराजेराजराजयोःराजराजेषु
सम्बोधनहे राजराजहे राजराजौहे राजराजाः

अर्थ: प्रमुख राजा, सर्वोपरि प्रभु, सम्राट्
संस्कृत: पर्याय: कुबेर, त्र्यम्बकसख, यक्षराज्, गुह्यकेश्वर, मनुष्यधर्मन्

📚 अमरकोश में:
• कुबेर के नाम (१.१.८३) — पर्याय: कुबेर, त्र्यम्बकसख, यक्षराज, गुह्यकेश्वर, मनुष्यधर्मा, धनद, धनाधिप

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें