🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:06:33 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

राजर्षि (पुंलिङ्ग)

राजकीय ऋषि, सन्तसमान राजा, क्षत्रिय जाति का पुरुष जिसने अपने पवित्र जीवन तथा साधनामय भक्ति से ऋषि का पद प्राप्त किया हो। (जैसे पुरूरवा, जनक…

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाराजर्षिःराजर्षीराजर्षयः
द्वितीयाराजर्षिम्राजर्षीराजर्षीन्
तृतीयाराजर्षिणाराजर्षिभ्याम्राजर्षिभिः
चतुर्थीराजर्षयेराजर्षिभ्याम्राजर्षिभ्यः
पञ्चमीराजर्षेःराजर्षिभ्याम्राजर्षिभ्यः
षष्ठीराजर्षेःराजर्ष्योःराजर्षीणाम्
सप्तमीराजर्षौराजर्ष्योःराजर्षिषु
सम्बोधनहे राजर्षेहे राजर्षीहे राजर्षयः

अर्थ: राजकीय ऋषि, सन्तसमान राजा, क्षत्रिय जाति का पुरुष जिसने अपने पवित्र जीवन तथा साधनामय भक्ति से ऋषि का पद प्राप्त किया हो। (जैसे पुरूरवा, जनक और विश्वामित्र)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें