🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:17:31 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

रास्पिन (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारास्पिनःरास्पिनौरास्पिनाः
द्वितीयारास्पिनम्रास्पिनौरास्पिनान्
तृतीयारास्पिनेनरास्पिनाभ्याम्रास्पिनैः
चतुर्थीरास्पिनायरास्पिनाभ्याम्रास्पिनेभ्यः
पञ्चमीरास्पिनात् / रास्पिनाद्रास्पिनाभ्याम्रास्पिनेभ्यः
षष्ठीरास्पिनस्यरास्पिनयोःरास्पिनानाम्
सप्तमीरास्पिनेरास्पिनयोःरास्पिनेषु
सम्बोधनहे रास्पिनहे रास्पिनौहे रास्पिनाः

अर्थ: —
English: (prob. connected with √ 1. रस्, 1. रास्, रप्, and said to mean, ‘sounding, noisy, loud’ RV. i, 122, 4; cf. Nir

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

रास्पिन (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारास्पिनम्रास्पिनेरास्पिनानि
द्वितीयारास्पिनम्रास्पिनेरास्पिनानि
तृतीयारास्पिनेनरास्पिनाभ्याम्रास्पिनैः
चतुर्थीरास्पिनायरास्पिनाभ्याम्रास्पिनेभ्यः
पञ्चमीरास्पिनात् / रास्पिनाद्रास्पिनाभ्याम्रास्पिनेभ्यः
षष्ठीरास्पिनस्यरास्पिनयोःरास्पिनानाम्
सप्तमीरास्पिनेरास्पिनयोःरास्पिनेषु
सम्बोधनहे रास्पिनहे रास्पिनेहे रास्पिनानि

अर्थ: —
English: (prob. connected with √ 1. रस्, 1. रास्, रप्, and said to mean, ‘sounding, noisy, loud’ RV. i, 122, 4; cf. Nir

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬