🕉️ 22 November 2026, Sunday · 03:21:14 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

रिपुघ्न (पुंलिङ्ग)

रिपु (शत्रु, दुश्मन) + घ्न (हन् - क, स्त्रियां ङीप्)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारिपुघ्नःरिपुघ्नौरिपुघ्नाः
द्वितीयारिपुघ्नम्रिपुघ्नौरिपुघ्नान्
तृतीयारिपुघ्नेनरिपुघ्नाभ्याम्रिपुघ्नैः
चतुर्थीरिपुघ्नायरिपुघ्नाभ्याम्रिपुघ्नेभ्यः
पञ्चमीरिपुघ्नात् / रिपुघ्नाद्रिपुघ्नाभ्याम्रिपुघ्नेभ्यः
षष्ठीरिपुघ्नस्यरिपुघ्नयोःरिपुघ्नानाम्
सप्तमीरिपुघ्नेरिपुघ्नयोःरिपुघ्नेषु
सम्बोधनहे रिपुघ्नहे रिपुघ्नौहे रिपुघ्नाः

अर्थ: रिपु (शत्रु, दुश्मन) + घ्न (हन् - क, स्त्रियां ङीप्)
English: killing an en°, VarBṛS.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

रिपुघ्न (नपुंसकलिङ्ग)

रिपु (शत्रु, दुश्मन) + घ्न (हन् - क, स्त्रियां ङीप्)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारिपुघ्नम्रिपुघ्नेरिपुघ्नानि
द्वितीयारिपुघ्नम्रिपुघ्नेरिपुघ्नानि
तृतीयारिपुघ्नेनरिपुघ्नाभ्याम्रिपुघ्नैः
चतुर्थीरिपुघ्नायरिपुघ्नाभ्याम्रिपुघ्नेभ्यः
पञ्चमीरिपुघ्नात् / रिपुघ्नाद्रिपुघ्नाभ्याम्रिपुघ्नेभ्यः
षष्ठीरिपुघ्नस्यरिपुघ्नयोःरिपुघ्नानाम्
सप्तमीरिपुघ्नेरिपुघ्नयोःरिपुघ्नेषु
सम्बोधनहे रिपुघ्नहे रिपुघ्नेहे रिपुघ्नानि

अर्थ: रिपु (शत्रु, दुश्मन) + घ्न (हन् - क, स्त्रियां ङीप्)
English: killing an en°, VarBṛS.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬