🕉️ 21 November 2026, Saturday · 07:13:12 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

रुद्रभू (स्त्रीलिङ्ग)

रुद्र (भयानक, भयंकर) + भू (पृथ्वी)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारुद्रभूःरुद्रभुवौरुद्रभुवः
द्वितीयारुद्रभुवम्रुद्रभुवौरुद्रभुवः
तृतीयारुद्रभुवारुद्रभूभ्याम्रुद्रभूभिः
चतुर्थीरुद्रभुवेरुद्रभूभ्याम्रुद्रभूभ्यः
पञ्चमीरुद्रभुवःरुद्रभूभ्याम्रुद्रभूभ्यः
षष्ठीरुद्रभुवःरुद्रभुवोःरुद्रभुवाम्
सप्तमीरुद्रभुविरुद्रभुवोःरुद्रभूषु
सम्बोधनहे रुद्रभूःहे रुद्रभुवौहे रुद्रभुवः

अर्थ: रुद्र (भयानक, भयंकर) + भू (पृथ्वी)
English: ‘R°'s ground’, a cemetery, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें