🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:34:26 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

रेचित (पुंलिङ्ग)

रिताया गया, साफ किया गया

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारेचितःरेचितौरेचिताः
द्वितीयारेचितम्रेचितौरेचितान्
तृतीयारेचितेनरेचिताभ्याम्रेचितैः
चतुर्थीरेचितायरेचिताभ्याम्रेचितेभ्यः
पञ्चमीरेचितात् / रेचिताद्रेचिताभ्याम्रेचितेभ्यः
षष्ठीरेचितस्यरेचितयोःरेचितानाम्
सप्तमीरेचितेरेचितयोःरेचितेषु
सम्बोधनहे रेचितहे रेचितौहे रेचिताः

अर्थ: रिताया गया, साफ किया गया
संस्कृत: पर्याय: आस्कन्दित, धौरितक, वल्गित, प्लुत

📚 अमरकोश में:
• घोड़ों का झुण्ड (२.८.४८) — पर्याय: अश्वीय, आश्व, आस्कन्दित, धौरितक, वल्गित, प्लुत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

रेचित (नपुंसकलिङ्ग)

रिताया गया, साफ किया गया

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारेचितम्रेचितेरेचितानि
द्वितीयारेचितम्रेचितेरेचितानि
तृतीयारेचितेनरेचिताभ्याम्रेचितैः
चतुर्थीरेचितायरेचिताभ्याम्रेचितेभ्यः
पञ्चमीरेचितात् / रेचिताद्रेचिताभ्याम्रेचितेभ्यः
षष्ठीरेचितस्यरेचितयोःरेचितानाम्
सप्तमीरेचितेरेचितयोःरेचितेषु
सम्बोधनहे रेचितहे रेचितेहे रेचितानि

अर्थ: रिताया गया, साफ किया गया
संस्कृत: पर्याय: आस्कन्दित, धौरितक, वल्गित, प्लुत

📚 अमरकोश में:
• घोड़ों का झुण्ड (२.८.४८) — पर्याय: अश्वीय, आश्व, आस्कन्दित, धौरितक, वल्गित, प्लुत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें