🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:47:55 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

रोगनाशन (पुंलिङ्ग)

रोग (रुजा, बीमारी) + नाशन (नष्ट करने वाला, नाश कराने वाला)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारोगनाशनःरोगनाशनौरोगनाशनाः
द्वितीयारोगनाशनम्रोगनाशनौरोगनाशनान्
तृतीयारोगनाशनेनरोगनाशनाभ्याम्रोगनाशनैः
चतुर्थीरोगनाशनायरोगनाशनाभ्याम्रोगनाशनेभ्यः
पञ्चमीरोगनाशनात् / रोगनाशनाद्रोगनाशनाभ्याम्रोगनाशनेभ्यः
षष्ठीरोगनाशनस्यरोगनाशनयोःरोगनाशनानाम्
सप्तमीरोगनाशनेरोगनाशनयोःरोगनाशनेषु
सम्बोधनहे रोगनाशनहे रोगनाशनौहे रोगनाशनाः

अर्थ: रोग (रुजा, बीमारी) + नाशन (नष्ट करने वाला, नाश कराने वाला)
English: destroying or removing d°, AV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

रोगनाशन (नपुंसकलिङ्ग)

रोग (रुजा, बीमारी) + नाशन (विध्वंस, बर्बादी)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारोगनाशनम्रोगनाशनेरोगनाशनानि
द्वितीयारोगनाशनम्रोगनाशनेरोगनाशनानि
तृतीयारोगनाशनेनरोगनाशनाभ्याम्रोगनाशनैः
चतुर्थीरोगनाशनायरोगनाशनाभ्याम्रोगनाशनेभ्यः
पञ्चमीरोगनाशनात् / रोगनाशनाद्रोगनाशनाभ्याम्रोगनाशनेभ्यः
षष्ठीरोगनाशनस्यरोगनाशनयोःरोगनाशनानाम्
सप्तमीरोगनाशनेरोगनाशनयोःरोगनाशनेषु
सम्बोधनहे रोगनाशनहे रोगनाशनेहे रोगनाशनानि

अर्थ: रोग (रुजा, बीमारी) + नाशन (विध्वंस, बर्बादी)
English: destroying or removing d°, AV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬