🕉️ 20 November 2026, Friday · 05:04:07 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

रोष्टृ (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारोष्टारोष्टारौरोष्टारः
द्वितीयारोष्टारम्रोष्टारौरोष्टॄन्
तृतीयारोष्ट्रारोष्टृभ्याम्रोष्टृभिः
चतुर्थीरोष्ट्रेरोष्टृभ्याम्रोष्टृभ्यः
पञ्चमीरोष्टुःरोष्टृभ्याम्रोष्टृभ्यः
षष्ठीरोष्टुःरोष्ट्रोःरोष्टॄणाम्
सप्तमीरोष्टरिरोष्ट्रोःरोष्टृषु
सम्बोधनहे रोष्टःहे रोष्टारौहे रोष्टारः

अर्थ: —
English: id., Bhaṭṭ.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

रोष्टृ (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारोष्टृरोष्टृणीरोष्टॄणि
द्वितीयारोष्टृरोष्टृणीरोष्टॄणि
तृतीयारोष्टृणा / रोष्ट्रारोष्टृभ्याम्रोष्टृभिः
चतुर्थीरोष्टृणे / रोष्ट्रेरोष्टृभ्याम्रोष्टृभ्यः
पञ्चमीरोष्टृणः / रोष्टुःरोष्टृभ्याम्रोष्टृभ्यः
षष्ठीरोष्टृणः / रोष्टुःरोष्टृणोः / रोष्ट्रोःरोष्टॄणाम्
सप्तमीरोष्टृणि / रोष्टरिरोष्टृणोः / रोष्ट्रोःरोष्टृषु
सम्बोधनहे रोष्टृ / हे रोष्टःहे रोष्टृणीहे रोष्टॄणि

अर्थ: —
English: id., Bhaṭṭ.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें