🕉️ 19 November 2026, Thursday · 10:07:58 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

रौद्र (पुंलिङ्ग)

`रुद्र' जैसा प्रचंड, चिड़मिड़, गुस्सैल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारौद्रःरौद्रौरौद्राः
द्वितीयारौद्रम्रौद्रौरौद्रान्
तृतीयारौद्रेणरौद्राभ्याम्रौद्रैः
चतुर्थीरौद्रायरौद्राभ्याम्रौद्रेभ्यः
पञ्चमीरौद्रात् / रौद्राद्रौद्राभ्याम्रौद्रेभ्यः
षष्ठीरौद्रस्यरौद्रयोःरौद्राणाम्
सप्तमीरौद्रेरौद्रयोःरौद्रेषु
सम्बोधनहे रौद्रहे रौद्रौहे रौद्राः

अर्थ: `रुद्र' जैसा प्रचंड, चिड़मिड़, गुस्सैल
संस्कृत: पर्याय: शृङ्गार, वीर, करुणा, अद्भुत, हास्य

📚 अमरकोश में:
• रौद्र के (१.७.२१) — पर्याय: उग्र
• शृंगार, वीर, करुण, अद्भुत, हास्य, भयानक, बीभत्स और रौद्र (१.७.१८) — पर्याय: शृंगार, वीर, करुण, अद्भुत, हास्य, भयानक, बीभत्स

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

रौद्र (नपुंसकलिङ्ग)

`रुद्र' जैसा प्रचंड, चिड़मिड़, गुस्सैल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारौद्रम्रौद्रेरौद्राणि
द्वितीयारौद्रम्रौद्रेरौद्राणि
तृतीयारौद्रेणरौद्राभ्याम्रौद्रैः
चतुर्थीरौद्रायरौद्राभ्याम्रौद्रेभ्यः
पञ्चमीरौद्रात् / रौद्राद्रौद्राभ्याम्रौद्रेभ्यः
षष्ठीरौद्रस्यरौद्रयोःरौद्राणाम्
सप्तमीरौद्रेरौद्रयोःरौद्रेषु
सम्बोधनहे रौद्रहे रौद्रेहे रौद्राणि

अर्थ: `रुद्र' जैसा प्रचंड, चिड़मिड़, गुस्सैल
संस्कृत: पर्याय: शृङ्गार, वीर, करुणा, अद्भुत, हास्य

📚 अमरकोश में:
• रौद्र के (१.७.२१) — पर्याय: उग्र
• शृंगार, वीर, करुण, अद्भुत, हास्य, भयानक, बीभत्स और रौद्र (१.७.१८) — पर्याय: शृंगार, वीर, करुण, अद्भुत, हास्य, भयानक, बीभत्स

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें