🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:18:42 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

लक्षणक (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमालक्षणकःलक्षणकौलक्षणकाः
द्वितीयालक्षणकम्लक्षणकौलक्षणकान्
तृतीयालक्षणकेनलक्षणकाभ्याम्लक्षणकैः
चतुर्थीलक्षणकायलक्षणकाभ्याम्लक्षणकेभ्यः
पञ्चमीलक्षणकात् / लक्षणकाद्लक्षणकाभ्याम्लक्षणकेभ्यः
षष्ठीलक्षणकस्यलक्षणकयोःलक्षणकानाम्
सप्तमीलक्षणकेलक्षणकयोःलक्षणकेषु
सम्बोधनहे लक्षणकहे लक्षणकौहे लक्षणकाः

अर्थ: —
English: (ifc.) = लक्षण, a mark, sign, Piṅg. Sch.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

लक्षणक (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमालक्षणकम्लक्षणकेलक्षणकानि
द्वितीयालक्षणकम्लक्षणकेलक्षणकानि
तृतीयालक्षणकेनलक्षणकाभ्याम्लक्षणकैः
चतुर्थीलक्षणकायलक्षणकाभ्याम्लक्षणकेभ्यः
पञ्चमीलक्षणकात् / लक्षणकाद्लक्षणकाभ्याम्लक्षणकेभ्यः
षष्ठीलक्षणकस्यलक्षणकयोःलक्षणकानाम्
सप्तमीलक्षणकेलक्षणकयोःलक्षणकेषु
सम्बोधनहे लक्षणकहे लक्षणकेहे लक्षणकानि

अर्थ: —
English: (ifc.) = लक्षण, a mark, sign, Piṅg. Sch.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें